اخبار » سرگرمی » اشعار و دوبیتی های بابا طاهر

اشعار و دوبیتی های بابا طاهر

اشعار و دوبیتی های بابا طاهر + آثار دیوان زندگینامه کامل باباطاهر

 

71666

 

بود درد مــــــو و درمونـم از دوست

بود وصل مــو و هجرونـم از دوست

اگر قصــــــابم از تـــن واکره پوست

جدا هـــرگز نگـرده جونم از دوست

زندگينامه باباطاهر همدانی
باباطاهر همدانی، معروف به «باباطاهر عریان»؛ عارف، شاعر و دوبیتی‌سرای اواخر سده چهارم و اواسط سده پنجم هجری.
درباره خاندان، سال‌ تولد و وفات‌، نحوه معاش‌ و طریق‌ کسب‌ دانش‌ و معرفت‌ و مسلک‌ عارفانه او، از منابع‌ قدیم‌، اطلاعات‌ دقیق‌ و روشنى‌ وجود ندارد. آن‌چه از گذشتگان به ما رسیده است یادکردی از زیست عارفانه و خوی درویشی اوست و این از نام او هویداست. بابا لقبی بوده که در گذشته به پیران وارسته می‌داده‌اند و عریان به دلیل بریدن وی از تعلقات دنیوی بوده است.
باباطاهر در شهر قدیمی همدان زندگی خود را به گمنامی سپری می‌کرد. به تدریج در اثر پاکی درون، خودسازی و بی‌علاقگی به دنیا دارای کراماتی شد که نام او را بر زبان‌ها انداخت.
گویند که در هنگام ورود طغرل‌شاه سلجوقی به همدان، باباطاهر در قید حیات بوده و ملاقاتی میان وی و امیر سلجوقی روی داده است. این دیدار تأثیر شگرفی بر طغرل برجای می‌گذارد که شرح آن چنین آمده است: «شنیدم که چون سلطان طغرل‌بیگ به همدان آمد، از اولیا سه پیر بودند: باباطاهر، باباجعفر و شیخ همشا که در کوهکی بر همدان که آن را خضر خوانند، ایستاده بودند.

نظر سلطان بر ایشان آمد. کوکبه لشکر بداشت و پیاده شد و با وزیر ابونصرالکندری پیش ایشان آمد. باباطاهر پاره‌ای شیفته گونه بود. او را گفت: با خلق خدا چه خواهی کرد؟ سلطان گفت: آنچه تو فرمایی، بابا گفت: آن کن که خدا می فرماید: ان الله یأمر بالعدل والاحسان. سلطان بگریست و گفت: چنین کنم. بابا دستش بگرفت و گفت: پذیرفتی؟ سلطان گفت آری.»
در روزگار ما باباطاهر عریان بیشتر با دوبیتی‌های شیرین و دلربایش شناخته می‌شود. دوبیتی‌های باباطار بیشتر به لهجه لری سروده شده و از نوع فهلویات (پهلویات) و ترانه‌های معمول در نقاط مختلف ایران است. بیشتر این دوبیتی‌ها به زبان محلی و شبیه به لغت‌های لری می‌باشد.
باباطاهر عاشق خداوند، طبیعت و انسان بودن است. در کلامش بارها از کوهستان‌ها، دشت‌ها و رودخانه‌های زیبای ایران‌زمین، رفتار و اخلاق خوب و ستایش خداوند سخن می گوید. باباطاهر انسان‌ها به ارزش نهادن به زندگی سفارش می‌کند؛ زندگی‌ای که در آن کمال و طی کردن درجات انسان بودن، حرف نخست را بزند. در دوبیتی‌های باباطاهر مکررا سخنانی دیده می‌شود که شامل پندها و اندرزهای وی به آیندگان است.http://janjalinews.com/
مکن کاری که بر پا سنگت آید
جهان با این فراخی تنگت آید
و فردا نامه‌خوانان نامه خوانند
تو را زنامه خواندن ننگت آید
***
بگورستان گذر کردم کم و بیش
بدیدم حال دولتمند و درویش
نه درویشی به خاکی بی‌کفن ماند
نه دولتمندی برد از یک کفن بیش
***
فلک برهم زدی آخر اساسم
زدی بر خمره نیلی لباسم
اگر داری برات از قصد جانم
بکن آخر از این دنیا لباسم
***
اگر دستم رسد بر چرخ گردون
از حق پرسم که این چونست و آن چون
یکی را داده صد ناز و نعمت
یکی را داده قرص جو آلوده در خون
از باباطاهر علاوه بر دوبیتی های دلکش، دو قطعه و چند غزل با گویش لری و مجموعه کلمات قصار به زبان عربی و کتابی به نام «سرانجام» به یادگار مانده است. کتاب سرانجام شامل دو بخش «عقاید عرفا» و «صوفی و الفتوحات الربانی فی اشارات الهمدانی» است.
باباطاهر عریان پس از ۸۵ سال زندگی وفات یافته است. آرامگاه وی در شمال شهر همدان در میدان بزرگی به نام وی قرار دارد. بنای مقبره باباطاهر در گذشته چندین‌بار بازسازی شده‌است. در قرن ششم هجری برجی آجری و هشت ضلعی بود. در دوران حکومت رضاخان پهلوی نیز بنای آجری دیگری به جای آن ساخته شده بود. در جریان این بازسازی لوح کاشی فیروزه‌ای رنگی مربوط به سده هفتم هجری بدست آمد که دارای کتیبه‌ای به خط کوفی برجسته و آیاتی از قرآن است و هم‌اکنون در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود. احداث بنای جدید در سال ۱۳۴۴ خورشیدی با همت انجمن آثار ملی و شهرداری وقت همدان انجام شده است. این بنای تاریخی طی شمار ۱۷۸۰ مورخه 21/2/1376 به ثبت آثار تاریخی و ملی ایران رسیده است. هم اکنون در اطراف بنای جدید فضای سبز وسیعی احداث شده ‌است.
در اطراف مقبره باباطاهر تعدادی از بزرگان و ادیبان آرمیده‌اند که عبارت‌اند از: «محمد ابن عبدالعزیز» از ادبای قرن سوم هجری، «ابولفتح اسعد» از فقهای قرن ششم، «میرزا علی نقی کوثر» از دانشمندان سده سیزدهم و «مفتون همدانی» از شعرای قرن چهاردهم.
در شهر خرم‌آباد نیز بنایی به نام بقعه باباطاهر وجود دارد که به اعتقاد برخی زادگاه باباطاهر است.

ـــــــــــــــــــــــــــ

نمـــــی دونــم دلم دیوانهٔ کیست

کجــــــا آواره و در خـــــانهٔ کیست

نمـــــی دونم دل ســــر گشتهٔ مو

اسیــــــر نرگس مستـــانهٔ کیست

ـــــــــــــــــــــــــــــ

بهـــار آیو به صحــــرا و در و دشت

جــوانی هم بهاری بود و بگذشت

ســـر قبـــــر جـــــــوانان لاله رویه

دمـی که گلرخان آیند به گلگشت

ـــــــــــــــــــــــــــــ

سیاهی دو چشمونت مرا کشت

درازی دو زلفــــــــونت مرا کشت

به قتلم حاجت تیرو کمان نیست

خــــم ابرو و مــژگونت مرا کشت

ـــــــــــــــــــــــــــــ

عــــزیزا کــــاسهٔ چشمم سرایت

میـــون هـر دو چشمم جای پایت

از آن ترســــم که غافل پا نهی تو

نشنیـــد خـــار مـــــژگانم به پایت

ــــــــــــــــــــــــــــــ

ز دست دیــده و دل هـــر دو فریاد

کــــه هر چه دیده بیند دل کند یاد

بســـازم خنجــری نیشش ز فولاد

زنــــم بر دیـــده تا دل گــــردد آزاد

ــــــــــــــــــــــــــــــ

دلم بـــی وصل ته شادی مبیناد

ز درد و مــــــــحنت آزادی مبیناد

خـــــراب آباد دل بـــــی مقدم تو

الهــــی هــــرگز آبـــــادی مبیناد

 

سه درد آمد به جونم هر سه یکبار

غریبـــــی و اسیـــــری و غــــم یار

غریبـــــی و اسیـــــری چــاره دیره

غــــم یار و غــــــــم یار و غــــم یار

ـــــــــــــــــــــــــــــــ

جـــــدا از رویت ای مـــــاه دل افروز

نه روز از شو شناسم نه شو از روز

وصــــالت گـــر مـــــــرا گردد میسر

همـــه روزم شـــود چون عید نوروز

ـــــــــــــــــــــــــــــ

مـــو که ســـر در بیابونم شو و روز

ســـرشک از دیده بارونم شو و روز

نه تب دیرم نه جـــایم می کنه درد

همی دونـــم کـــه نالونم شو و روز

ــــــــــــــــــــــــــــ

به قبرستان گــــذر کردم کم وبیش

بدیــدم قبــــر دولتمنـــــد و درویش

نه درویش بـــی کفن در خاک رفته

نه دولتمنـــد برده یک کفــــن بیش

ــــــــــــــــــــــــــــــ

شب تار است و گرگان میزنند میش

دو زلفـــونت حمــــایل کن بوره پیش

از آن کنـــــج لبت بوســی به مو ده

بگـــــو راه خـــــدا دادم بـــه درویش

ــــــــــــــــــــــــــــــــ

خــــدایا داد از این دل داد از این دل

نگشتم یک زمان مو شاد از این دل

چــــو فردا داد خــواهان داد خواهند

بر آرم مـــن دو صــد فریاد از این دل

ـــــــــــــــــــــــــــــــ

دلا غــــافل ز سبحـــانی چه حاصل

مطیع نفس و شیطــانی چه حاصل

بــود قــــدر تــــو افــــــزون از ملایک

تـــو قـدر خود نمی دانی چه حاصل

ــــــــــــــــــــــــــــــ

ز بــــوی زلف تــــو مفتــونم ای گل

ز رنـــگ روی تــــو دلخــونم ای گل

مــن عـــاشق ز عشقت بی قرارم

تو چون لیلی و من مجنونم ای گل

ـــــــــــــــــــــــــــــــ

مـــــو که آشفتــه حالم چون ننالم

شکستــــه پر و بالـــــم چون ننالم

همــــه گـویند فـــــلانی چند نالی

تــــو آیــــی در خیــــالم چون ننالم

ــــــــــــــــــــــــــــــ

دلا از دست تنــــهایی بــه جانم

ز آه و نـــــالــــهٔ خــــود در فغانم

شبــــــان تــــــــار از درد جدایی

کنـــــد فـــریاد مغــــز استخوانم

ــــــــــــــــــــــــــــــ

مـــــو آن دلدادهٔ بـــــــی خانمانم

مـو آن محنت نصیب سخت جانم

مـــو آن سرگشته خارم در بیابان

کــه چون بادی وزد هر سو دوانم

ـــــــــــــــــــــــــــــــ

به خنجــــــر گــــر برآرند دیدگانم

در آتش گـــــر بسوزند استخوانم

اگــــــر بر ناخنـــــانم نــی بکوبند

نگیـــــرم دل ز یــــار مهـــــــربانم

ــــــــــــــــــــــــــــــ

 

 

فلک کــــــی بشنــــود آه و فغونم

به هــــر گردش زند آتش به جونم

یک عمری بگــــذرونم با غم و درد

به کــــــام دل نگـــــــردد آسمونم

ـــــــــــــــــــــــــــــــ

گلستـــان جـــــای تـــــو ای نازنیننم

مـــو در گلخـــــن به خاکستر نشینم

چه در گلشن چه در گلخن چه صحرا

چــــو دیده واکنــــم جــــز تــــه نوینم

ـــــــــــــــــــــــــــــــــ

به صحــــــــرا بنگــــرم صحرا ته وینم

بــــه دریـــا بنگــــرم دریـــــــا ته وینم

به هــــر جا بنگــرم کوه و در و دشت

نشــــــــــان روی زیبــــــــای ته وینم

ـــــــــــــــــــــــــــــــــ

خـــوش آن ساعت که دیدار ته وینم

کمنــــد عنبــــــــرین تـــــــار ته وینم

نوینـــــــه خــــــــرمی هـــرگز دل مو

مگـــــر آن دم کـــــه رخسـار ته وینم

ــــــــــــــــــــــــــــــــ

فلـــک در قصــــد آزارم چــــــــرائی

گلم گر نیستی خـــارم چـــــــرائی

تــــو کــــه باری ز دوشـم بر نداری

میـــــان بار ســـــــربارم چــــــرایی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

عـــــــزیزان از غــــــم و درد جدایی

بــــه چشمونم نمــــونده روشنائی

بــــه درد غـــربت و هجــــرم گرفتار

نـــــه یار و همـــــدمی نـه آشنائی

ــــــــــــــــــــــــــــــــ

مدامــــــم دل پر از خـــــــون جگر بی

چــو شمع آتش به جان و دیده تر بی

نشینــــم بــر ســـــر راهت شو و روز

کــــــه تـــــا روزی تو را بر مـو گذر بی

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

تو کــــه دور از منـــــی دل در برم نی

هوایـــــی غیـــــر وصلت در سرم نی

به جــــانت دلبــــرا کـــــز هر دو عالم

تمنـــــای دگــــــر جــــز دلبــــــرم نی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــ

به قبـــــــرستان گـــذر کردم صباحی

شنیــــــدم نالـــــه و افغــــان و آهی

شنیـــدم کلـــــه‌ای با خاک می‌گفت

کــــه این دنیـــا نمـــی‌ارزد به کاهی

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ته که نوشــــم نه‌ای نیشــــم چرایی

ته کـــــه یــــارم نه‌ای پیشــم چرایی

ته کــــــه مرهـــم نه‌ای بر داغ ریشم

نمک پــــــــــاش دل ریشـــــم چرایی

————————–

لطفا نظر خود را برای دوستانتان بنویسید

نوشتن دیدگاه

سیزده + 18 =

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است - طراحی شده توسط پارس تمز